Wśród dostępnych metod zapobiegania ciąży bardzo powszechna jest antykoncepcja hormonalna, którą stosuje miliony kobiet na całym świecie. Najczęściej, w składzie tabletek występują dwa hormony w tej samej dawce: progestageny, i estrogeny. Przed przepisaniem tych środków zapobiegawczych ciąży lekarz ginekolog powinien przeprowadzić wnikliwe badania, tak, aby wykluczyć choroby mogące stanowić przeciwwskazanie do ich przyjmowania. Ważne, aby pamiętać, że dostarcza się w ten sposób organizmowi dodatkowe dawki hormonów.
Estrogeny, żeńskie hormony płciowe, odpowiedzialne są u kobiet min. : za regulacje cyklu miesiączkowego, gospodarkę lipidową, zwięszanie krzepliwości krwi, przyrost komórek endometrium i nabłonka piersi, co stanowi przyczynę rakotwórczego działania estrogenów. Progesteron również należy do grupy hormonów żeńskich, mając swój udział w regulacji cyklu miesiączkowego, stanowiąc niezbędny element wspomagający utrzymanie ciąży.
Antykoncepcja wprowadza „kontrolowane zaburzenia” w naturalnej równowadze między estrogenami a progestagenami. Ma właściwości zapobiegania ciąży, jednak ich przyjmowanie powoduje szereg zmian w organizmie kobiety.
Choroby układu krążenia
Wśród chorób układu krążenia wyróżniamy zawały serca, które spowodowane są niekorzystnymi zmianami profilu lipidowego. Progestageny wywierają niekorzystne działanie, gdyż przyczyniają się do niezmniejszenia poziomu HDL- cholesterol ( tzw. dobry cholesterol, który ma działanie ochronne) oraz pomnożenia ilości LDL- cholesterol, powodując stany zawałowe u kobiet. Równie niebezpieczne są zmiany krzepliwości. Jedną z właściwości estrogenów, jak zostało wcześniej wyszczególnione, jest zwiększenie krzepliwości krwi. Sprzyja to zakrzepom, zatorom, a w konsekwencji powoduje udar lub niedokrwienie mózgu.
Hormonalne środki antykoncepcyjne przyczyniają się również do nadciśnienia tętniczego, które objawia się w postaci skurczowego i rozkurczowego ciśnienia krwi.
Do innych zaburzeń układu krążenia zaliczamy niewydolność naczyń krwionośnych ośrodkowego układu nerwowego (bóle głowy, zaburzenia widzenia, utratę przytomności, czy drgawki).
Oczywiście, wystąpienie tych dolegliwości uzależnione jest od czasu i dawki przyjmowanych środków.
Choroby Nowotworowe
Zwiększona ilość estrogenów w organizmie przyczynia się do powstawania nowotworów u kobiet. Bardzo niebezpiecznym i powszechnym jest rak piersi. Zwiększone ryzyko zachorowania na tę chorobę obserwuje się u tych kobiet, które przyjmowały tabletki przez długi okres czasu- 10 lat. Nie stwierdzono bezpośredniego wpływu antykoncepcji hormonalnej na ryzyko zachorowania na raka szyjki macicy. Jednak badania statystyczne wskazują na korelacje tych dwóch czynników. Oksfordzkie Stowarzyszenie Planowania Rodziny przeprowadziło własne dochodzenie w tej sprawie. Wyniki pokazały, że przyjmowanie antykoncepcji doustnej przyczynia się do wzrostu zachorowania na raka szyjki macicy. Istnieją informacje, z których wynika, że długotrwałe stosowanie środków antykoncepcyjnych powoduje zachorowanie na pierwotnego raka wątroby. Prowadzone są badania mające na celu wyjaśnienie tego problemu.
Powikłania metaboliczne
Preparaty zawierające progestageny powodują powstawanie tzw. zespołu odporności na insulinę. W konsekwencji dochodzi do zaburzeń metabolizmu węglowodanów, a więc cukrzycy. Z kolei, ta choroba ma swój udział w rozwoju niedokrwienia serca.
Innym objawem powikłań w procesie reakcji chemicznych zachodzących w naszym organizmie przez środki hormonalne jest niedobór witamin z grupy B i witaminy C, co przyspiesza starzenie się skóry.
Niepłodność
Celowym zabiegiem antykoncepcji hormonalnej jest zaburzenie osi przysadka. Działaniem niepożądanym mogą być problemy z powrotem do prawidłowej czynności przysadki i jajników. Po odstawieniu tabletek antykoncepcyjnych większość kobiet powraca do regularnych cyklów (80-90 %) Pozostałe muszą się leczyć. Sytuacja ta uzależniona jest od ich wieku, rodzaju tabletek i przyjmowanej dawki. Nawet jeżeli, brak owulacji, podczas przyjmowania tabletek, oddala zagrożenie raka jajników, to powikłania po ich odstawieniu zwieszają zachorowanie na te chorobę. Częstym zjawiskiem są torbiele, które wytworzyły się w wyniku niepęknięcia pęcherzyka, co może występić w trakcie powracania do prawidłowego funkcjonowania cyklu miesiączkowego. Niepłodności sprzyjają też częste kontakty seksualne, gdyż zwiększa się, w tym okresie( niestosowanie prezerwatywy) ryzyko infekcji narządów rodnych.
Zmiany psychiczne
Stosowanie środków antykoncepcyjnych sprzyja również zmianą występującym w psychice kobiety. Częstym zjawiskiem jest depresja, spowodowana obniżeniem libido, czyli pociągu płciowego. Jest to objaw zwykle lekceważony przez kobiety, które tłumaczą sobie tę sytuację brakiem czułości ze strony partnera, bądź nie zrozumieniem jej potrzeb, co owocuje pojawieniem się niechęci do niego. Z kolei, u mężczyzny rodzi się wtedy problem z potencją. W konsekwencji , w wyniku niesatysfakcjonującego pożycia małżeńskiego, dochodzi do rozwodów.
Inne powikłania
Stosowanie tabletek antykoncepcyjnych sprzyja powstawaniu również i innych pomniejszych schorzeń takich jak: obrzmienia, bolesność piersi, upławy, krwawienia, skurcze i bóle łydek, ból głowy, nudności, jak i częste zakażenia układu moczowego.
Warto zaznaczyć, że kobiety zażywające tabletki antykoncepcyjne powinny być badane dwa razy do roku. Świadczy to o tym, że lekarze zdają sobie dobrze sprawę z powikłań towarzyszących przyjmowaniu tabletek antykoncepcyjnych, dlatego chcą kontrolować zdrowie pacjentek, stosujących tę formę zapobiegania ciąży. Niestety, nawet te częste wizyty nie są w stanie zapobiec większości z wymienionych chorób.
